Uluslararası Demiryolu Trafiğinde Altyapı Kullanma Sözleşmesine İlişkin Tektip Kurallar (COTIF-CUI)

Uluslararası Demiryolu Trafiğinde Altyapı Kullanma Sözleşmesine İlişkin

Tektip Kurallar

(CUI – Sözleşmenin E Ana Eki)

Birinci Fasıl

Genel Hükümler

Birinci Madde

Uygulama alanı

§ 1       İşbu Tektip Kurallar, CIV Tektip Kuralları ile  CIM Tektip Kurallarındaki  anlamıyla uluslar arası taşıma amacıyla demiryolu altyapısının kullanılmasına ilişkin her sözleşmeye uygulanır. Sözleşmenin taraflarının ikametgahı ve uyruğu ne olursa olsun aynı durum geçerlidir.  İşbu Tektip Kurallar, demiryolu altyapısı Devletler veya hükümet kurumları veya örgütlerince idare edildiğinde de uygulanır.

§ 2       21. madde saklı kalmak kaydıyla, işbu Tektip Kurallar diğer hukuk ilişkilerinde uygulanmaz, özellikle:

a)    taşımacının veya idarecinin kendi görevlilerine karşı veya görevlerini yerine getirmede hizmetine başvurduğu diğer şahıslara karşı sorumluluğu;

b)    bir yandan taşımacı veya idareci ile diğer yandan üçüncü şahıslar arasındaki sorumluluk.

Madde 2

Cismani kayıp durumunda sorumlulukla ilgili bildirim

§ 1       Her Devlet, kendi vatandaşları veya bu Devlette sürekli ikametleri olan şahıslar mağdur olduğu zaman, cismani kayıplar olması durumunda sorumlulukla ilgili hükümlerin tamamını kendi toprağında meydana gelen kaza kurbanlarına uygulamayacağı konusunda her an bildirimde bulunabilir.

§ 2       1. paragrafa uygun olarak bildirimde bulunan Devlet, Depozitere bilgi vererek bu bildiriminden her an vazgeçebilir. Bu vazgeçme, Depoziterin bu konuyu üye Devletlerin bilgisine sunduğu tarihten bir ay sonra kesinlik kazanır.

Madde 3

Tanımlar

İşbu Tektip Kurallar uyarınca:

a)         “demiryolu altyapısı” terimi, demiryolu araçlarının seyrinde ve trafiğin emniyetinde gerekli oldukları ölçüde bütün demiryolu hatlarını ve sabit tesisleri belirtir;

b)         “idareci” terimi, demiryolu altyapısını kullanıma vereni belirtir;

c)         “taşımacı” terimi, CIV Tektip Kuralları veya CIM Tektip Kuralları altında uluslar arası trafikte demiryoluyla yolcu veya yük taşıyanı belirtir;

d)         “yardımcı” terimi, taşımacı veya idarecinin sözleşmenin uygulanmasında hizmetine başvurduğu görevliler veya diğer şahıslar, görevlerini ifa ettikleri zaman bu görevliler veya diğer şahısları belirtir;

e)         “üçüncü şahıs” terimi, idareci, taşımacı ve yardımcılarının dışındaki şahısları belirtir;

f)         “lisans”, taşımacının demiryolu taşımacı faaliyetini yerine getirmek olan esas faaliyetinin merkezinin bulunduğu Devletin kanun ve talimatlarına uygun olarak düzenlenmiş izni belirtir;

g)         “emniyet sertifikası” terimi, kullanılan altyapının bulunduğu Devletin kanun ve talimatlarına uygun olarak, taşımacı konusunda:

                        – kuruluşun dahili organizasyonu ile

                        – geçilecek altyapıda kullanılacak araçlar ve çalıştırılacak personelin,

            bu altyapıda bir tehlike oluşturmadan hizmeti sağlamak amacıyla emniyet konusunda uyulması gerekli zorunlulukları yerine getirdiğini gösteren belgeyi belirtir.

Madde 4

Zorlayıcı hukuk

İşbu Tektip Kurallarda aksine hüküm olması hariç, bu Tektip Kurallara doğrudan veya dolaylı olarak aykırı olabilecek hiç bir hükmün değeri ve etkisi yoktur. Böyle hükümlerin geçersizliği, sözleşmedeki diğer hükümlerin geçersiz olmasına neden olmaz. Buna karşın, sözleşmenin tarafları, işbu Tektip Kurallarda öngörülenlerden daha ağır yükümlülükler ve sorumluluk üstlenebilir veya maddi zararlar için azami tazminat tutarı saptayabilirler.

Fasıl II

Kullanma Sözleşmesi

Madde 5

Kapsam ve şekil

§ 1       İdareci ile taşımacı arasındaki ilişkiler, kullanma sözleşmesiyle düzenlenir.

§ 2       Sözleşme özellikle kullanma ile ilgili idari, teknik ve mali koşulları düzenler. Bu sözleşme en azından aşağıdaki bilgileri içerir:

a)    kullanılacak altyapı,

b)    kullanımın alanı,

c)    idarecinin verdiği hizmetler,

d)    taşımacının verdiği hizmetler,

e)    çalıştırılacak personel,

f)     kullanılacak araçlar,

g)    mali koşullar.

§ 3       Sözleşme yazılı olarak veya buna denk bir şekilde yapılmalıdır. Sözleşmenin yazılı şekilde veya buna denk bir şekilde olmaması veya düzensiz olması ya da 2. paragrafta öngörülen bilgilerden birinin olmaması, işbu Tektip Kurallara tâbi kalan sözleşmenin varlığını veya geçerliliğini etkilemez.

Madde 6

Taşımacının ve idarecinin özel yükümlülükleri

§ 1       Taşımacının, demiryolu taşımacı faaliyetini yapmasına izin verilmelidir. Çalıştırılacak personel ile kullanılacak araçlar emniyet gereksinimlerine cevap vermelidir. İdareci, taşımacının geçerli bir lisans ve bir emniyet sertifikası veya aslına uygun tasdik edilmiş suretlerini sunarak veya başka bir şekilde, bu koşulların sağlandığını kanıtlamasını isteyebilir.

§ 2       Taşımacı, lisansının, emniyet sertifikalarının veya diğer kanıt unsurlarının geçerliliğini etkileyebilecek her olayı idareciye bildirmelidir.

§ 3       İdareci, taşımacının hangi sıfatla olursa olsun 9-21. maddelerde belirtilen bütün davaları kapsayacak şekilde yeterli sigorta yaptığını veya eşdeğer önlemleri aldığını kanıtlamasını isteyebilir. Taşımacı, kurallara uygun bir belgeyle sigortanın veya eşdeğer önlemlerin hâlâ mevcut olduğunu her yıl kanıtlamalıdır; taşımacı, bununla ilgili her değişikliği, bu değişikliğin sonuçları ortaya çıkmadan önce idareciye bildirmelidir.

§ 4       Sözleşmenin tarafları, yapmış oldukları sözleşmenin uygulanmasını önleyebilecek her olayı karşılıklı olarak birbirlerine bildirmelidirler.

Madde 7

Sözleşmenin süresi

§ 1       Kullanma sözleşmesi, belirli veya sınırsız bir dönem için yapılabilir.

§ 2       İdareci, aşağıdaki koşullarda kullanma sözleşmesini hemen iptal edebilir:

a)    taşımacı, artık demiryolu taşımacı faaliyetini yapmaya yetkili değilse;

b)    çalıştırılacak personel ile kullanılacak araçlar artık emniyet gereksinimlerine cevap vermiyorsa;

c)    taşımacı gecikmeli ödemede bulunuyorsa, şöyle ki:

1.   birbirini takip eden iki ödeme vadesi için ve bir aylık kullanım değerini geçen bir tutarla veya

2.   iki ödeme vadesinden daha fazlasını kapsayan bir süre için ve iki aylık kullanım değerine eşit bir tutarla;

d)    taşımacı, 6.madde, 2. ve 3. paragrafta öngörülen özel yükümlülüklerden birini belirgin bir şekilde ihlal etmişse.

§ 3       İdareci altyapıyı idare etme hakkını kaybetmişse, taşımacı kullanma sözleşmesini hemen iptal edebilir.

§ 4       Sözleşmenin her bir tarafı, diğer tarafın esas yükümlülüklerden birini belirgin bir şekilde ihlal etmesi halinde, bu yükümlülük şahısların ve mülklerin emniyeti ile ilgiliyse, sözleşmeyi hemen iptal edebilir; sözleşmenin tarafları, bu hakkın uygulanma koşullarını kararlaştırabilirler.

§ 5       Sözleşmenin iptal edilmesinin sebebi olan sözleşme tarafı, zararın kendi hatasından kaynaklanmadığını kanıtlamadıkça, sebep olunan zararı diğer tarafa karşı üstlenir.

§ 6       Sözleşmenin tarafları, 2. paragraf, c) ve d) bentlerindeki ve 5. paragraftaki hükümlere aykırı olan koşullar kararlaştırabilirler.

Fasıl III

Sorumluluk

Madde 8

İdarecinin sorumluluğu

§ 1       İdareci, taşımacının veya yardımcılarının altyapının kullanılması sırasında uğradıkları ve sebebi altyapı olan

a)    cismani zararlardan (ölüm, yaralanmalar veya fiziki veya ruhi bütünlüğe yapılan herhangi bir saldırı),

b)    maddi zararlardan (taşınır ve taşınmaz malların tahrip olması veya zarar görmesi),

c)    CIV Tektip Kuralları ve CIM Tektip Kuralları gereğince taşımacının ödemesi gereken zarar-ziyandan kaynaklanan parasal zararlardan

sorumludur.

§ 2       İdareci aşağıdaki durumlarda bu sorumluluktan kurtulur:

a)    CIV Tektip Kuralları gereğince taşımacının ödeyeceği zarar-ziyandan kaynaklanan parasal zarar ve cismani zararların söz konusu olması halinde

  1. zarar verici olaya, durumun özel koşullarına göre istenen özeni göstermesine rağmen idarecinin kaçınamadığı ve sonuçlarını önleyemediği işletme dışındaki koşullar sebep olmuşsa,
  1. zarar verici olay, zarara uğramış kişinin hatasından kaynaklanmışsa,
  1. zarar verici olay üçüncü şahsın davranışından kaynaklanmışsa ve durumun özel koşullarına göre istenen özeni göstermesine rağmen idareci bu davranıştan kaçınamamışsa ve sonuçlarını önleyememişse;

b)    CIM Tektip Kuralları gereğince taşıyıcının ödemesi gereken zarar-ziyandan kaynaklanan parasal zararlar ve maddi zararların söz konusu olması halinde, zarara taşımacının hatası veya idareciye bağlanamayan taşımacının verdiği emir veya idarecinin kaçınamadığı ve sonuçlarını önleyemediği koşullar sebep olmuşsa.

§ 3       Zarar verici olay üçüncü şahsın davranışından kaynaklanmışsa ve buna rağmen, idareci 2.paragraf a) bendine uygun olarak sorumluluğundan tamamen kurtulamıyorsa, işbu Tektip Kuralların sınırları içinde ve üçüncü şahsa karşı muhtemel başvuru hakkına helal getirmeden tamamen sorumlu olur.

§ 4       Sözleşmenin tarafları, işletmedeki gecikmenin veya aksaklığın taşımacıya verdiği zararlardan idarecinin sorumlu olup olmadığını ve hangi ölçüde olduğunu kararlaştırabilir.

Madde 9

Taşımacının sorumluluğu

§ 1       Altyapının kullanılması sırasında, kullanılan taşıma araçlarının veya taşınan eşya veya şahısların idareciye veya yardımcılarına verdiği

a)    cismani zararlardan (ölüm, yaralanmalar veya fiziki veya ruhi bütünlüğe yapılan herhangi bir saldırı),

b)    maddi zararlardan (taşınır ve taşınmaz malların tahrip olması veya zarar görmesi)

taşımacı sorumludur.

§ 2       Aşağıdaki durumlarda taşımacı bu sorumluluktan kurtulur:

a)    Cismani zararların söz konusu olması halinde

  1. zarar verici olaya, durumun özel koşullarına göre istenen özeni göstermesine

rağmen taşımacının kaçınamadığı ve sonuçlarını önleyemediği işletme dışındaki koşullar sebep olmuşsa,

  1. zarar verici olay, zarara uğramış kişinin hatasından kaynaklanmışsa,
  1. zarar verici olay üçüncü şahsın davranışından kaynaklanmışsa ve durumun özel koşullarına göre istenen özeni göstermesine rağmen taşımacı bu davranıştan kaçınamamışsa ve sonuçlarını önleyememişse;

b)    zarara, taşımacının hatası veya taşımacıya bağlanamayan idarecinin verdiği bir emir sebep olduğunda ya da taşımacının kaçınamadığı ve sonuçlarını önleyemediği koşullar sebep olduğu zaman maddi zararların ortaya çıkması halinde.

§ 3       Zarar verici olay üçüncü şahsın davranışından kaynaklanmışsa ve buna rağmen, taşımacı 2.paragraf a) bendine uygun olarak sorumluluğundan tamamen kurtulamıyorsa, işbu Tektip Kuralların sınırları içinde ve üçüncü şahsa karşı muhtemel başvuru hakkına helal getirmeden tamamen sorumlu olur.

§ 4       Sözleşmenin tarafları, işletmedeki aksaklığın idareciye verdiği zararlardan taşımacının sorumlu olup olmadığını ve hangi ölçüde olduğunu kararlaştırabilir.

Madde 10

Aynı anda etki eden sebepler

§ 1       İdareciye bağlanabilen sebepler ile taşımacıya bağlanabilen sebepler zarara katkıda bulunmuşsa, her bir taraf 8. ve 9. maddeler gereğince kendisine bağlanabilen sebepler zarara katkıda bulunduğu ölçüde sorumlu olur. Her bir tarafa bağlanabilen sebeplerin hangi ölçüde zarara katkıda bulunduğunun saptanması mümkün değilse, her bir taraf uğradığı zararı üstlenir.

§ 2       İdareciye  bağlanabilen  sebepler  ve  aynı  demiryolu  altyapısını  kullanan  çok

sayıda taşımacıya bağlanabilen sebepler zarara katkıda bulunmuşsa, 1. paragraf örnekleme yoluyla uygulanabilir.

§ 3       9. maddede belirtilen zararların söz konusu olması halinde, aynı altyapıyı kullanan çok sayıda taşımacıya bağlanabilen sebepler zarara katkıda bulunmuşsa, birinci cümle örnekleme yoluyla uygulanır. Her bir sebebin hangi ölçüde zarara katkıda bulunduğunun tespit edilmesi mümkün değilse,taşımacılar eşit oranlarda idareciye karşı sorumlu olurlar.

Madde 11

Ölüm halinde zarar-ziyan

§ 1       Ölüm halinde zarar-ziyan aşağıda belirtilenleri içerir:

a)    Ölümden ileri gelen zorunlu masraflar, özellikle cesedin taşınması ve cenaze töreni masrafları;

b)    Eğer ölüm hemen olmamışsa, 12. maddede öngörülen zarar-ziyan.

§ 2       Ölüm ile, kanuna göre ölen kişinin bakmakla yükümlü olduğu veya ileride olacağı kişiler bu bakımdan mahrum kalmışlarsa, onların bu kaybının da tazmin edilmesi uygun olur. Kanunen yükümlü olmadığı halde ölen kişi tarafından bakımı üstlenilen kişilerin zarar-ziyan davası, ulusal hukuka tâbi kalır.

Madde 12

Yaralanma halinde zarar-ziyan

Yaralanma veya fiziki veya ruhi bütünlüğe herhangi bir zarar gelmesi halinde, zarar-ziyan aşağıdaki hususları kapsar:

a)      Zorunlu masraflar, özellikle tedavi ve taşıma masrafları;

b)         Gerek kısmi veya tamamen çalışma yeteneğinin kaybolması, gerekse ihtiyaçların artmasından doğan zararın karşılanması.

Madde 13

Diğer cismani zararların karşılanması

Ulusal hukuk, 11 ve 12. maddelerde öngörülenler dışındaki cismani zararlar için idarecinin veya taşımacının zarar-ziyan ödeyip ödemeyeceğini ve ödenecekse hangi ölçüde olacağını belirler.

Madde 14

Ölüm veya yaralanma halinde zarar-ziyan şekli ve tutarı

§ 1       11. maddenin 2. paragrafı ve 12. maddenin b) bendinde öngörülen zarar-ziyan nakit olarak tahsis edilir. Bununla beraber, ulusal hukuk gelir tahsisine izin veriyorsa, mağdur kişi veya 11. maddenin 2. paragrafında belirtilen hak sahiplerinin isteği halinde zarar-ziyan bu şekilde tahsis edilir.

§ 2       1. paragrafa göre tahsis edilecek zarar-ziyan tutarı, ulusal hukuka göre belirlenir. Bununla beraber, işbu Tektip Kuralların uygulanması bakımından, ulusal hukukun daha düşük bir tutarda azami bir limit öngörmesi halinde, her kişi için nakit veya bu nakde uygun tutarda yıllık gelir olarak azami 175 000 hesap birimlik  bir sınır tespit edilmiştir.

Madde 15

Sorumluluk sınırlarını ileri sürme hakkının kaldırılması

Zararın, gerek böyle bir zarara neden olmak niyetiyle, gerekse sonunu pek düşünmeden ve böyle bir zararın muhtemelen doğabileceği bilinci ile zararın failinin yaptığı bir eylem veya ihmalden meydana geldiği  ispat edilirse, tazminatı belirli bir tutarla sınırlayan ulusal hukuk hükümlerinde ve işbu Tektip Kurallarda öngörülen sorumluluk sınırları  uygulanmaz.

Madde 16

Dönüştürme ve faizler

§ 1       Tazminat hesabı, yabancı para birimleri ile belirtilmiş tutarların dönüştürülmesini gerektirdiğinde, bu dönüştürme tazminatın ödendiği gün ve yerdeki kura göre yapılır.

§ 2       Hak sahibi, uzlaşma usulünün başladığı, Sözleşmenin V. Faslında öngörülen hakem mahkemesine başvurulduğu veya mahkemeye başvurulduğu günden itibaren yıllık % 5 oranında hesap edilen tazminat faizi talep edebilir.

Madde 17

Nükleer kaza halinde sorumluluk

Zararın nükleer bir kaza sonucunda meydana gelmesi halinde, idareci ve taşımacı, işbu Tektip Kurallar gereğince kendilerine düşen sorumluluktan kurtulur ve nükleer enerji alanında sorumluluğu düzenleyen Devletin kanunları ve mevzuatı uygulanarak, nükleer bir tesisin işletmecisi veya vekili bu zarardan sorumlu olur.

Madde 18

Yardımcılar açısından sorumluluk

İdareci ve taşımacı, yardımcılarından sorumludurlar.

Madde 19

Diğer davalar

§ 1       İşbu Tektip Kuralların uygulandığı tüm durumlarda, idareci ve taşımacıya karşı, ne sıfatla olursa olsun, açılacak her türlü sorumluluk davası, ancak bu Tektip Kuralların koşulları ve sınırlamaları içinde olabilecektir.

§ 2       18. maddeye göre idarecinin veya taşımacının sorumluluğundaki yardımcılara karşı açılacak her türlü dava için de aynı durum geçerlidir.

Madde 20

Anlaşmalar-uyuşmazlıklar

Sözleşmenin tarafları, sözleşmenin diğer tarafı karşısında zarar-ziyan haklarını hangi koşullarda kullanacaklarını veya kullanmaktan vazgeçeceklerini kararlaştırabilirler.

Fasıl IV

Yardımcıların açacağı davalar

 

Madde 21

İdareciye karşı veya taşımacıya karşı açılacak davalar

§ 1       Taşımacının yardımcılarının, idarecinin sebep olduğu zararlar için idareciye karşı açacağı her türlü sorumluluk davası, ne sıfatla olursa olsun, ancak işbu Tektip Kuralların koşulları ve sınırlamaları içinde olabilir.

§ 2       İdarecinin yardımcılarının, taşımacının sebep olduğu zararlar için taşımacıya karşı açacağı her türlü sorumluluk davası, ne sıfatla olursa olsun, ancak işbu Tektip Kuralların koşulları ve sınırlamaları içinde olabilir.

Fasıl V

Hakların Kullanılması

 

Madde 22

Uzlaşma usulü

Sözleşmenin tarafları, Sözleşmenin V. Faslında öngörülen hakem mahkemesine başvurabilir veya uzlaşma usulleri kararlaştırabilirler.

Madde 23

Rücu

Tazminat yargıç kararıyla saptanmışsa ve idareci, usulüne uygun bir şekilde yargı yerine davet edilerek davaya müdahale edebilecek duruma getirilmişse, CIV Tektip Kurallarına veya CIM Tektip Kurallarına dayanarak taşımacının yaptığı ödemenin doğruluğuna itiraz edilemez.

Madde 24

Mahkeme

§ 1       İşbu Tektip Kurallara dayanan adli davalar, sözleşmenin taraflarının anlaşarak belirlediği, üye Devletlerin mahkemelerinde açılabilir.

§2        Taraflar arasında aksine bir sözleşme olması hariç yetkili mahkeme, idarecinin merkezinin bulunduğu üye Devletin mahkemesidir.

Madde 25

Zaman aşımı

§ 1       İşbu Tektip Kurallara dayanan davalarda zaman aşımı üç yıldır.

§ 2       Zaman aşımı zararın meydana geldiği günden itibaren başlar.

§ 3       Kişinin ölümü halinde, davalarda zaman aşımı, ölümünün ertesi gününden başlamak üzere üç yıldır, ancak bu süre zarar verici olayın ertesi gününden başlamak üzere beş yılı geçemez.

§ 4       Sorumlu tutulan bir kişinin açacağı rücu davası, kovuşturmaların yapıldığı Devletin yasasıyla belirlenen süre içindeyse, 1. paragrafta öngörülen zaman aşımı süresinin bitmesinden sonra bile açılabilecektir. Bununla beraber, bu süre, rücu davasını açan kişinin hak talebini çözüme kavuşturduğu veya bizzat kendisinin mahkeme celbini aldığı tarihten itibaren doksan günden daha az olamayacaktır.

§ 5       Uyuşmazlığın tarafları, uzlaşma usulü üzerinde anlaşmaya vardıklarında veya Sözleşmenin V. Faslında öngörülen hakem mahkemesine başvurduklarında zaman aşımı askıya alınır.

§ 6       Diğer yandan, zaman aşımının askıya alınmasını ve kesilmesini ulusal hukuk düzenler.